Zihinsel Egzersizlerle Kendini Keşfetmenin Yöntemleri

Sevgili Okur,

“Tüm kitapları bu dünyanın, mutluluk getirmeyecek sana, yine de gizlice işaret edecek kendine dönüşünü. Orada ihtiyacını duyduğun her şey, güneş, yıldız ve ay, çünkü peşine düştüğün ışık senin içinde yaşar. Nicedir kitaplarda aradığın bilgelik şimdi her yapraktan ışık saçıyor — tam şu anda sana ait o.”— Hermann Hesse

Hermann Hesse’nin bu sözleri, benim kitaplarla kurduğum ilişkinin özünü anlatıyor. Yıllarca sayfaların arasında bir şey aradım. Bir cevap, bir anlam, bir yön, belki de henüz adını koyamadığım bir hakikat…

Sonra zamanla fark ettim ki kitaplar bana aradığım şeyi vermekten çok, beni kendime doğru yönlendiriyordu.

Bir kitap bitiyor, başka bir kitap başlıyordu. Bir düşünce başka bir soruya, bir soru başka bir keşfe dönüşüyordu. Okudukça dışarıdaki dünyayı tanıdığımı sanırken, aslında kendi iç dünyamın katmanlarıyla karşılaşıyordum.

Belki de bilgelik, öğrendiğimiz bilgilerin toplamı değil; o bilgilerin bizi kendimize ne kadar yaklaştırdığıdır.

Doğanın bir bulutsu kümesini, bir yağmur ormanını ya da insan bedenini yaratırken ortaya koyduğu o muazzam düzeni düşündüğümde, insanın kendi iç dünyasını da bir keşif alanı olarak görmemek mümkün değil.

İçimizde de keşfedilmeyi bekleyen bir dünya var.

Düşüncelerimiz, duygularımız, inançlarımız, korkularımız, arzularımız ve bütün bunların ardında sessizce bizi izleyen bir farkındalık…

Kendini keşfetmek, belki de bütün bu katmanlara aynı onda bakabilme cesaretidir.

Zihinsel Egzersizlerle Kendini Keşfetmenin Yolları

Zihnimizin de tıpkı bedenimiz gibi ilgiye, beslenmeye ve harekete ihtiyacı var. Ancak burada sözünü ettiğim egzersiz, zihni daha fazla düşünceyle doldurmak değil; düşüncelerimizin arasındaki sessizliği de fark edebilmektir.

Okumak, düşünmek, yazmak, durmak, izlemek ve kendimize doğru sorular sormak…

Bunların her biri zihinsel alanımızı genişleten ve iç dünyamızla bağımızı güçlendiren pratiklere dönüşebilir.

Çünkü insan, kendisini gözlemlemeyi bıraktığında çoğu zaman eski alışkanlıklarının ve otomatik tepkilerinin içinde yaşamaya başlar. Oysa farkındalık, bize düşüncelerimizle aramıza küçük de olsa bir mesafe koyma imkânı verir.

Ve bazen o küçük mesafe, büyük bir dönüşümün başlangıcıdır.

Zihni Beslemek

Bir kitabı yalnızca bilgi edinmek için okumakla, onun bize sorduğu sorunun peşinden gitmek arasında büyük bir fark vardır.

Benim için okuma, zamanla böyle bir yolculuğa dönüştü.

Bir cümlenin üzerinde durmak, bir düşünceyi günlerce taşımak, bir yazarın dünyasına girip kendi dünyamdan yeniden bakmak…

Kitapların bana öğrettiği en önemli şeylerden biri, her bilginin bende aynı şekilde karşılık bulmadığıydı.

Bazı kitaplar zihnimi açtı.

Bazıları kalbime dokundu.

Bazıları ise yıllar sonra yeniden karşıma çıktığında, daha önce göremediğim bir şeyi gösterdi.

Belki de bunun nedeni kitabın değişmesi değil, onu okuyan bilincin değişmesiydi.

Kelebek Bahçesi’nde Kendini Keşfetmenin Üç Yolu

Dur ve İzle — Farkındalık: Bazen kendimize yapabileceğimiz en büyük iyilik hiçbir şey yapmadan durabilmektir. Günün içinde birkaç dakikalığına sessizleşmek, nefesimizi fark etmek yardımıyla zihnimizden geçenleri değiştirmeye çalışmadan izlemek… Düşüncelerimizin hepsi bize ait bir gerçeklik olmak zorunda değil. Duygularımızın hepsi de bizi yönetmek zorunda değil. Sadece izlemek bile aramızda yeni bir alan açabilir. O alanın içinde, kendimizi daha açık duymaya başlayabiliriz.
Oku ve Derinleş — Kitapların Ruhuna Yolculuk: Bir kitabı bitirmekten daha önemli olan, onun bizde ne bıraktığıdır. Okurken kendinize şu soruyu sorabilirsiniz: “Bu cümle bana ne hatırlatıyor?” Bazen bir paragraf, yıllardır taşıdığımız bir sorunun kapısını aralayabilir. Bazen hiç düşünmediğimiz bir ihtimali gösterebilir. “Kitaplar Okulu’m”da paylaşacağımız metinlerin amacı da yalnızca bilgi aktarmak değil; okuma deneyimini bir içsel keşfe dönüştürmek. Çünkü kitaplar, benim için yalnızca bilginin taşıyıcısı değil; insanın kendisiyle karşılaşabileceği sessiz alanlardır.
Yaz ve Hatırla — İçsel Yazarlık: Yazmak, insanın kendi sesini duyabilmesinin en eski yollarından biri. Bir düşünceyi kâğıda döktüğümüzde, onu zihnimizin karmaşasından çıkarıp karşımıza koyarız. Böylece ona başka bir yerden bakabiliriz. Kendi hikâyemizi yazmak da böyledir. Yaşadıklarımızı yeniden anlatırken, yalnızca geçmişi kaydetmeyiz; geçmişimize verdiğimiz anlamı da yeniden keşfedebiliriz. Bazen en ağır deneyimler, kelimeler aracılığıyla başka bir anlama dönüşebilir. Benim için yazmak, işte bu nedenle bir anlatma biçiminden çok kendime dönme biçimi oldu.

Her Yerde Yanınızda

Hermann Hesse’nin Boncuk Oyunu’nda düşlediği dünya beni her zaman düşündürmüştür. Bilim, felsefe, müzik ve düşüncenin tek bir bütün içinde buluştuğu o oyun, bana insanın parçaları bir araya getirerek bütünü görme arzusunu hatırlatır.

Belki bizim de ihtiyacımız olan şey, yaşamdan ayrı bir yerde kurulmuş özel bir alan değil; günlük hayatın tam ortasında kendimize dönebileceğimiz küçük duraklar yaratabilmektir.

Bir kitabın birkaç sayfası…

Sessizce içilen bir kahve…

Üç derin nefes…

Bir deftere yazılmış birkaç cümle…

Bazen yalnızca pencereden dışarı bakıp zihnimizden geçenleri fark etmek…

Kelebek Bahçesi’ni ben böyle bir alan olarak hayal ediyorum. Her an yanınızda taşıyabileceğiniz, size kendinizi hatırlatacak sessiz bir içsel bahçe.

Zihinsel Egzersizler: İçsel Antrenman Setleri

Şimdi isterseniz bunu küçük pratiklere dönüştürelim.

Durma Pratiği: Bugün üç dakikalığına hiçbir şey yapmadan durun. Telefonunuzu bir kenara bırakın. Gözlerinizi kapatın ve nefesinizi izleyin. Zihninize gelen düşünceleri değiştirmeye çalışmayın. Onları yalnızca fark edin ve geçip gitmelerine izin verin. Sonra kendinize sorun: “Şu anda içimde ne oluyor?” Cevabı hemen bulmanız gerekmiyor. Bazen soru, cevaptan daha değerlidir.
Satır Arası Okuma: Bugün elinize bir kitap alın ve rastgele bir sayfa açın. Okuduğunuz paragrafın ardından durun. Kendinize sorun: “Bu metin bana ne söylüyor?” Ardından ikinci soruyu sorun: “Ben bu metinde kendimden ne görüyorum?” İşte okuma, tam bu noktada bilgi olmaktan çıkıp keşfe dönüşmeye başlar.
İçsel Günlük: Günün sonunda bir defter açın ve şu soruyu tamamlayın: “Bugün zihnimde taşıdığım ve artık serbest bırakmaya hazır olduğum düşünce…” Cümlenin devamını sansürlemeden yazın. Güzel olmak zorunda değil. Doğru olmak zorunda değil. Kimseye göstermek zorunda da değilsiniz. Sadece içinizden geldiği gibi yazın. Çünkü bazen insanın kendisine söyleyemediği şey, yazının içinde görünür hâle gelir.

Ruhunun Derinliklerine İnmeye Hazır mısın?

Kendini keşfetmek, kendimize yeni bir kimlik yaratmak değildir. Belki tam tersine, bize ait olmayan katmanları yavaş yavaş bırakıp özümüzde ne olduğunu hatırlamaktır.

Bunun için her zaman büyük cevaplara ihtiyacımız yok. Bazen bir kitap yeter. Bazen bir soru. Bazen sessizlik. Bazen de bir sayfaya dökülen birkaç kelime…

Kelebek Bahçesi’nde bütün bunları bir araya getirmek istememin nedeni bu. Bilgiyi biriktirmekten çok, onun içimizde nasıl bir karşılık bulduğuna bakmak. Okuduklarımızı yaşamla buluşturmak. Düşüncelerimizi gözlemlemek. Kendi hikâyemizi yeniden dinlemek.

Ve bütün bunların içinde, uzun zamandır aradığımız o ışığın aslında bize ne kadar yakın olduğunu fark etmek.

Hermann Hesse’nin söylediği gibi, belki de nicedir kitaplarda aradığımız bilgelik şimdi her yapraktan bize doğru ışık saçıyor. Çünkü peşine düştüğümüz ışık, en başından beri içimizde yaşıyor. Kendini keşfetmek, belki de o ışığa doğru ilk kez gerçekten dönmektir.

Bahçenin bu köşesinde durun. Okuyun. Düşünün. Yazın. Ve kendinize biraz daha yakından bakın. Belki de aradığınız cevap, tam şu anda içinizde bir yerlerde sizi bekliyordur.

Sevgiyle ve farkındalıkla,
Yasemin…