Hayvanlardan Tanrılara Sapiens, Yuval Noah Harari

Adaletsiz ayrımcılık zamanla daha iyi değil, daha kötü hale gelir. Para parayı, fakirlik de fakirliği çeker. Eğitim daha fazla eğitimi, cehalet daha fazla cehaleti doğurur…

— Yuval Noah Harari

Merhaba

Yuval Noah Harari’nin “Hayvanlardan Tanrılara: Sapiens” adlı kitabı, insanlık tarihini geniş bir perspektiften ele alan ve Homo sapiens’in dünyadaki yükselişini anlatan önemli bir eserdir. Kitap, insan türünün evrimini ve toplumsal gelişimini dört ana devrim üzerinden inceler:

1. Bilişsel Devrim: Homo sapiens’in yaklaşık 70.000 yıl önce dil ve soyut düşünme yeteneği kazanarak diğer insan türlerinden ayrılmasını sağlar. Harari, insanların mitler, dinler ve ideolojiler yaratma becerisi sayesinde büyük topluluklar halinde iş birliği yapabildiğini savunur.
2. Tarım Devrimi: İnsanların avcı-toplayıcı yaşamdan yerleşik hayata geçerek bitki ve hayvanları evcilleştirmesi, toplumların karmaşıklığını artırmıştır. Harari, tarımın insanları daha mutlu etmediğini, aksine daha fazla çalışmaya zorladığını öne sürer.
3. İnsanlığın Birleşmesi: Para, din ve imparatorluklar gibi ortak sistemler sayesinde insan toplulukları birleşmiş ve küresel bir düzen oluşmuştur.
4. Bilimsel Devrim: Son birkaç yüzyılda gerçekleşen bilimsel ilerlemeler, insanlığın doğayı kontrol etme gücünü artırmış ve teknolojik gelişmelerin önünü açmıştır.

Yaklaşık 13,5 milyar yıl önce, Bing Bang olarak adlandırdığımız bir şeyle madde, enerji, zaman ve uzay ortaya çıktı. Evrenimizin bu temel özelliklerinin hikayesine fizik diyoruz. Bunların ortaya çıkışından 300 bin yıl sonra madde enerji, atom adını verdiğimiz karmaşık yapılar ortaya çıkardılar, bunlar da zamanla birleşerek molekülleri oluşturdu. Atomların, moleküllerin ve aralarındaki etkileşimin hikayesine kimya diyoruz. Yaklaşık 3,8 milyar yıl önce, Dünya adı verilen gezegende, bazı moleküller organizma adı verilen oldukça geniş ve karmaşık yapılar oluşturdu. Organizmaların hikayesine biyoloji diyoruz. Yaklaşık 70 bin yıl önce Homo Sapiens‘e ait organizmalar, kültür adını verdiğimiz daha da karmaşık yapılar oluşturdular. Bunu takip eden insan kültürlerinin gelişimize tarih diyoruz.

Tarih akışını üç önemli devrim şekillendirdi: Yaklaşık 70 bin yıl önce başlayan Bilişsel Devrim, 12 bin yıl önce bunu hızlandıran Tarım Devrimi ve tarihi sona erdirip bambaşka bir şeyi başlatabilecek yalnızca Tarım Devrimi ve tarihi sona erdirip bambaşka bir şeyi başlatabilecek yalnızca 5 bin yıl önce başlayan Bilimsel Devrim. Bu kitap, bu üç devrimin insanları ve diğer organizmaları nasıl etkilediğinin hikayesini anlatıyor.

Homo (insan) cinsinin sapiens (zeki) türü…

Farkındalık Sorularım

• Para neden herkesin güvendiği tek şey?
• Kadınlar üstün sosyal becerilere sahipken, neden çoğu toplum erkek egemen?
• Güç elde etmekte böylesine yetenekli olan insanlar neden bu gücü mutluluğa dönüştürmekte başarısızlar?
• Geleceğin dini bilim mi?
• İnsanlar miadı çoktan doldu mu?
• 100 bin yıl önce Yeryüzü’nde en az altı farklı insan türü vardı. Günümüzdeyse sadece Homo Sapiens var. Diğerlerinin başına ne geldi ve bize ne olacak?
• Harari geleceğe bakmaya zorluyor okuru. Artık sadece dünyayı değil, kendimizi ve canlıları tasarlama becerisi de kazandık. Peki bu bizi nereye götürüyor, bizi neye dönüştürebilir?

Hayvanlardan Tanrılara Sapiens, okumayanlara tavsiye, okuyanlara bilgiyi hatırlatma amaçlı. Harari, insanlığın geçmişini anlamanın, geleceğe dair bilinçli kararlar almak için kritik olduğunu vurgular. Kitap, modern toplumların nasıl şekillendiğini ve gelecekte bizi nelerin beklediğini sorgulayan bir bakış açısı sunar. Özellikle bilgi çağında bireylerin bilinçli kararlar almasının ve küresel sorunlara karşı ortak çözümler üretmesinin gerekliliğini vurgular.

Bu kitap, insanlığın tarihsel yolculuğunu anlamak ve geleceğe dair bilinçli bir bakış açısı geliştirmek isteyenler için oldukça değerli bir kaynak.

Yuval Noah Harari Hayatı ve Kariyeri

Yuval Noah Harari, İsrailli tarihçi, yazar ve akademisyendir. Kudüs İbrani Üniversitesi Tarih Bölümü’nde profesörlük yapmaktadır ve özellikle insanlık tarihi, yapay zeka, biyoteknoloji ve geleceğin toplumsal yapıları üzerine yaptığı çalışmalarla tanınmaktadır.

Harari’nin en çok bilinen kitapları şunlardır:

• Hayvanlardan Tanrılara: Sapiens (2014) – İnsanlık tarihini geniş bir çerçevede ele alır.
• Homo Deus: Yarının Kısa Tarihi (2016) – İnsanlığın geleceğini ve teknolojinin etkilerini tartışır.
• 21. Yüzyıl İçin 21 Ders (2018) – Modern dünyanın karşılaştığı sorunları analiz ede

Kişisel Hayatı ve Felsefesi

• Vipassana meditasyonu uygulayan Harari, bu pratiğin hayatını değiştirdiğini belirtmiştir.
• Vegan yaşam tarzını benimsemiştir ve hayvancılık endüstrisinin etik yönlerini eleştirmiştir.
• Eşi Itzik Yahav ile evlidir ve Yahav aynı zamanda Harari’nin kişisel yöneticisidir.

Harari’nin çalışmaları, insanlığın geçmişini anlamak ve geleceğe dair bilinçli kararlar almak açısından büyük bir önem taşımaktadır.

Yazarlar sizi okumaya davet ediyor.

Sevgi’yle okuyunuz…