Geştalt Terapi, Ceylan Daş

İnsan yaşamının anlamını belirleme sorumluluğunun yanı sıra yaşadıkları nedeniyle hissettiklerinden, yaşadıklarına yüklediği anlamdan ve bunlarla nasıl başa çıkacağından da sorumludur…

— Ceylan Daş

Merhaba

Geştalt bizlere ne anlatmak istiyor?

Geştalt Terapi, 1940’larda Fritz Perls, Laura Perls ve Paul Goodman tarafından geliştirilen bir psikoterapi yaklaşımıdır. Bu yaklaşımın temelinde, bireyin şu anki deneyimlerine, duygularına, düşüncelerine ve beden farkındalığına odaklanma vardır. “Geştalt” Almanca’da “bütün”, “şekil” veya “form” anlamına gelir ve terapide bireyin yaşantısının parçaları yerine bu parçaların bir bütün olarak nasıl deneyimlendiğine odaklanılır.

Geştalt Terapi bizlere şunu anlatmak ister:

1. “Şimdi ve burada” (Here and Now): Geçmiş ya da gelecekte değil, şu an yaşanan deneyim önemlidir. Şu anki farkındalık, iyileşmenin anahtarıdır.
2. Bütünlük ve farkındalık: İnsan bedeni, zihni, duyguları ve çevresiyle bir bütündür. Danışanın bu bütünlüğün farkına varması hedeflenir.
3. Tamamlanmamış işler: Geçmişte çözülememiş duygusal meseleler (örneğin ifade edilmemiş öfke, yas) şu anda kişinin yaşamını etkileyebilir. Geştalt Terapi bu “tamamlanmamış işleri” fark etmeyi ve tamamlamayı amaçlar.
4. Sorumluluk alma: Kişinin kendi duyguları, davranışları ve seçimleri için sorumluluk alması teşvik edilir.
5. Deneysel yaklaşım: Terapi sürecinde rol oynama (rol-play), boş sandalye tekniği gibi yöntemlerle bireyin farkındalığı artırılır.

Geştalt yaklaşımı hem bir yaşam felsefesi hem de bir terapi yaklaşımıdır. Geştalt yaklaşımı kişinin yargılamadan, suçlamadan, utanmadan, korkmadan ve endişelenmeden kendisiyle ve çevresiyle bütünleşebilmesine,  bütünleşerek büyümesine ve büyüdükçe “büyük” bir dünyada “olduğu gibi”  varolmasına olanak tanıyan hümanist bir bakış açısına sahiptir. Dolayısıyla Geştalt yaklaşımını anlatan bu kitap kendini anlamanın, insan insana temasın ve kişisel gelişimin önemine inanan herkes içindir.

Geştalt yaklaşımı ülkemizde henüz çok yaygın olarak tanınan bir bakış açısı değildir. Bu nedenle kitabın amaçlarından biri Geştalt yaklaşımını tanıtmak ve tanıtırken de okuyucuların ihtiyaçlarının, isteklerinin, çevreleriyle nasıl temas kurduklarının, tamamlanmamış işlerinin, dirençlerinin ve kördüğümlerinin farkına varmalarına yardımcı olmaktır. Kitabın ikinci amacı ise terapi eğitimi alan terapistlere, Geştalt yaklaşımının kuramını ve yöntemlerini örneklerle anlatarak terapötik bilgi ve beceri düzeylerinin yükselmesine katkıda bulunmaktır. 

Geştalt kuramına göre bütün, parçaların toplamından farklı bir anlam taşır ve kişi parçaları ayrıştırarak değil bütünlük içinde algılar. Bütün parçadan farklı ve daha önemlidir. Geştalt terapi, geştalt kuramından yola çıkarak geliştirilmiş bir terapi yöntemi. Kitabın giriş kısmında da yer alan bilgiye göre Geştalt terapi uygulamalı çok uzun eğitimler ve bireysel terapileri de içine alan uzun bir süreci kapsıyor. Öyleyse bu kitaptan ne öğrenebiliriz ? Uzmanların olduğu kadar diğer okurlarında faydalanabileceği, içerisinde anlaşılır örneklerin olduğu, bir çok bilim insanının görüşlerinin yer aldığı bu kaynak gündelik hayatta da işimize yarayacak bir çok uygulama ve yöntem sunuyor. Kendinize yakınlaşmaya ve tanımaya dair oldukça iyi bir kaynak aynı zamanda. Yarım kalmış işlerden yansıtmalara, iç içe geçmiş ilişkilerden izolasyona, saptırmadan kendine döndürmeye bir çok konuyu açık bir dille ele alan geştalt terapi varoluşçu, fenomenolojik ve bütüncül bakış açılarını içeriyor. Diğer terapi yöntemlerinde insanın varoluşunun göz ardı edildiği vurgulanarak Geştalt terapi yönteminde insanın kendisini seçme ve yeniden yaratma kapasitesine inanılıyor. Diğer birçok yaklaşıma nazaran bireyin daha çok göz önünde olduğu, değişim ve gelişimin daha odakta olduğu, bireyin kendi hayatinin sorumluluğunu alarak güçlenebilmesi ve kendisi ile bütünleşmesinin yöntemlerini sunuyor.

Geştalt Yaklaşımı Koçluk ve Grup Eğitimlerinde Nasıl Kullanılır?

Geştalt Terapi sadece bireysel psikoterapi alanında değil; koçluk ve grup eğitimleri gibi kişisel gelişime odaklanan alanlarda da oldukça etkili bir yaklaşımdır. Bu yaklaşımın temelinde, kişinin yaşadığı anı fark etmesi, kendiyle temas kurması ve bu temasla birlikte dönüşebilmesi yatar. İşte tam da bu nedenle, Geştalt’ın ilkeleri koçluk süreçleriyle güçlü bir şekilde örtüşür.

Koçlukta ya da grup çalışmalarında Geştalt’tan yararlanmanın en önemli yollarından biri, farkındalığı artırmaktır. Danışanın ya da katılımcının kendi duygu, düşünce ve beden deneyimlerinin farkına varması, değişimin ilk adımıdır. Bu farkındalık hali, sadece zihinsel değil; bedensel ve duygusal düzeyde de yaşanır. Örneğin, kişi bir konuyu anlatırken bedeninde ne olup bittiğine dikkat etmeye başladığında, kelimelerin ötesindeki deneyimle yüzleşebilir.

Geştalt yaklaşımı, “şimdi ve burada” ilkesine dayanır. Yani geçmişte ne olduğu kadar, şu anda ne hissedildiği önemlidir. Koçluk görüşmelerinde ya da grup eğitimlerinde, bu yaklaşım kişilerin mevcut deneyimleriyle temas etmelerine olanak tanır. Bir duygunun bastırılmadan fark edilmesi, bir davranışın kökeninin anlaşılması veya bir ilişkideki rolün keşfedilmesi bu yolla mümkün hale gelir.

Ayrıca Geştalt, tamamlanmamış duygusal süreçleri fark etmeye yardımcı olur. Geçmişten gelen ve hâlâ etkisini sürdüren bazı yaşantılar, farkında olunmadan bugünkü seçimleri etkileyebilir. Bu tür tamamlanmamış işler, Geştalt teknikleriyle yüzeye çıkartılarak işlenebilir. Böylece kişi, geçmişin yükünü bugünün kararlarından ayırmaya başlar.

Koçluk sürecinde Geştalt’ın sunduğu en güçlü katkılardan biri de bireyin kendi seçim gücünü fark etmesidir. Geştalt, her bireyin yaşamına yön verebilme ve kendi kararlarını alabilme kapasitesine sahip olduğunu savunur. Bu inanç, koçluk çalışmalarında kişiyi pasif bir dinleyici olmaktan çıkarır; aktif bir dönüşüm sürecine davet eder.

Grup eğitimlerinde ise Geştalt yaklaşımı; açık iletişim, temas kurma, sınırları fark etme ve geri bildirim verme gibi konularda derinlemesine çalışmalar sunar. Katılımcılar sadece bilgi edinmekle kalmaz, aynı zamanda grup içinde kendileriyle ve diğerleriyle gerçek bir temas yaşarlar.

Kısacası Geştalt, koçluk ve grup çalışmalarına derinlik, özgünlük ve insana dair gerçek bir temas kazandırır. İnsanı sadece hedeflerine ulaşan biri olarak değil, aynı zamanda bu yolculukta kendini tanıyan, duygularıyla bağlantı kuran ve bütünleşen bir varlık olarak görür. Bu yaklaşım, hem bireysel gelişimi hem de ilişkisel farkındalığı besleyen güçlü bir araçtır.

Günümüzün Dağınık Zihinlerine Geştalt’tan Bir Işık

Duygularımızı erteleyerek, geçmişte kalmış hesapları “hallederiz” diyerek sümen altı ederek yaşıyoruz. Oysa Geştalt bize diyor ki: tamamlanmamış işler tamamlanmadan, hayat da tamamlanmaz.

Ceylan Daş’ın Geştalt Terapi’yi anlattığı bu kitap, yalnızca bir terapi kuramını tanıtmakla kalmıyor; aynı zamanda insana, kendiyle karşılaşması için bir alan açıyor. Günümüzde birçok insanın yaşadığı tükenmişlik, yönsüzlük ve yabancılaşma duygularının arkasında, temas kaybı var: kendimizle, bedenimizle, duygularımızla, ilişkilerimizle…

Geştalt yaklaşımı bize şunu hatırlatıyor: Şimdi ve burada olmak, yalnızca bir “anı yaşa” sloganı değil; aynı zamanda yaşamla yeniden bağ kurmanın, kendini hissetmenin ve gerçekten değişebilmenin kapısıdır.

Bu kitap, psikoloji öğrencisinden terapiste, koçtan içsel yolculuğa çıkan her insana hitap ediyor. Çünkü hepimiz, tamamlanmamış bir şeyler taşıyoruz. Ve bu yükten kurtulmak için önce onun farkına varmalıyız. Belki de tam şimdi.

İçsel Keşif ve Dönüşüm

Geştalt terapisi, ilişkilerdeki tekrar eden dinamiklerin farkına varılması için bir yol haritası sunar. Bu yaklaşım, “Bu durum bana ne anlatıyor?” sorusunu sadece bir entelektüel sorgulama olarak değil, aynı zamanda bir duygusal ve bedensel farkındalık aracı olarak kullanır. İlişkilerdeki zorluklar, sadece dışsal bir sorunun belirtisi değil, kişisel farkındalık ve dönüşüm için bir fırsattır. Bu soruyu sormak, yalnızca geçmişin yansımalarını değil, aynı zamanda şimdiki duygusal ihtiyaçlarımızı da anlamamıza yardımcı olabilir.

Her ilişkide yaşanan tekrarlar, bir tür içsel keşif yolculuğunun kapısını aralayabilir. Geştalt terapisi, bu yolculukta bize rehberlik eder, içsel dünyamızı daha derinlemesine keşfetmemize ve daha sağlıklı ilişkiler kurmamıza olanak tanır.

Geştalt Terapi, okumayanlara tavsiye, okuyanlara bilgiyi hatırlatma amaçlı. Bu kitap, sadece psikoloji alanındaki profesyonellere değil, aynı zamanda kendini tanımak, duygularını ve ilişkilerini daha iyi anlamak isteyen herkese hitap eden bütüncül bir rehber gibi görünüyor. Geştalt Terapi’nin çok boyutlu doğasını hem akademik hem insani yönüyle ortaya koyuyor.

Kitaptan Ne Öğrenebiliriz?

Bu kitap, Geştalt Terapi’nin yalnızca kuramsal bir yapı olmadığını, aynı zamanda insanın gündelik yaşamında kendine daha fazla yakınlaşmasını, farkındalık kazanmasını ve dönüşüm yaşamasını sağlayabilecek güçlü bir yaklaşım sunduğunu gösteriyor. Geştalt Terapi’nin temelinde yer alan “şimdi ve burada” ilkesi, bireyin geçmişe takılıp kalmadan ya da geleceğe kaygıyla bakmadan, şu anki deneyimini sahiplenmesini amaçlar. Bu yaklaşım, kişinin kendini daha net görmesini ve yaşamına dair sorumluluk alabilmesini destekler.

Kitapta, Geştalt Terapi’nin temel felsefesi sade ve anlaşılır bir dille aktarılırken, aynı zamanda bu kuramın gündelik yaşamdaki karşılıklarına da yer veriliyor. Sunduğu uygulamalı yöntemlerle, okuyucunun kendi içsel süreçlerini gözlemlemesine ve yaşadığı sorunlara farklı bir gözle bakmasına imkân tanıyor. Özellikle “tamamlanmamış işler”, “yansıtma”, “izolasyon” gibi psikolojik süreçler örneklerle açıklanarak, bireyin duygusal döngülerini fark etmesi sağlanıyor.

Bu kitap yalnızca alanında uzman profesyonellere değil; kendini tanımak, iç dünyasını anlamak ve yaşamında anlamlı değişimler yaratmak isteyen her bireye hitap ediyor. Varoluşçu, fenomenolojik ve bütüncül bakış açılarıyla insanı sadece davranışlarının değil, duygularının, düşüncelerinin ve ilişkilerinin toplamı olarak değil; bu parçaların ötesinde bir “bütün” olarak ele alıyor.

Kendi yaşamının sorumluluğunu alarak daha güçlü, daha bütün bir benlik geliştirmek isteyenler için, bu kitap derinlemesine içgörüler ve uygulanabilir yöntemler sunuyor. Bireyin kendi içsel kaynaklarına ulaşabilmesini, değişim ve gelişimi sahiplenmesini hedefleyen bu eser, Geştalt Terapi’yi hem teorik hem de pratik yönleriyle bütünleştiren değerli bir rehber niteliğinde.

Ceylan Daş Hayatı ve Kariyeri

Prof. Dr. Ceylan Daş, Türkiye’de psikoloji ve özellikle Geştalt Terapi alanında öncülük etmiş, hem akademik hem de klinik çalışmalarıyla önemli bir etki yaratmış bir bilim insanıdır. Hacettepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü’nden birincilikle mezun olduktan sonra, klinik psikoloji alanındaki lisansüstü ve doktora çalışmalarını yine aynı üniversitede tamamlamıştır. Akademik yetkinliğini erken yaşlarda kanıtlayan Daş, 1996 yılında doçent, 2014 yılında ise profesör unvanlarını alarak akademik kariyerinde önemli bir yol kat etmiştir.

Ceylan Daş’ın kariyerinde dikkat çeken en önemli noktalardan biri, Geştalt Terapi alanındaki derin uzmanlığıdır. Bu alandaki yolculuğu 1988 yılında İngiltere’de aldığı eğitimle başlamış, ardından Amerika Birleşik Devletleri’nde ve San Francisco’daki School of Gestalt and Experiential Teaching’de aldığı ileri düzey eğitimlerle uluslararası bir yetkinliğe ulaşmıştır. Bugün, Geştalt Terapi alanında temalı yaşantı gruplarını yasal olarak yürütme yetkisine sahip dünyadaki sayılı terapistlerden biri olarak tanınmaktadır.

Daş, aynı zamanda davranışçı ve bilişsel terapi alanında da eğitimler almış; depresyon, alkol bağımlılığı ve ilişkisel sorunlar gibi konular üzerine hem klinik uygulamalar yapmış hem de yayınlar hazırlamıştır. “Bütünleşmek ve Büyümek”, “Integration and Growth” ve “Ezbere İlişkilere Ezber Bozan Çözümler” gibi kitapları, hem akademik çevrelerin hem de genel okuyucunun ilgisini çekmiş; okuyuculara içgörü kazandıran ve kişisel farkındalığı destekleyen önemli kaynaklar arasında yerini almıştır.

Kurucusu ve başkanı olduğu Geştalt Terapi Derneği çatısı altında, Geştalt Terapi eğitim programlarını sürdürmekte; ayrıca “Temas” adlı Geştalt Terapi dergisinin yayın yönetmenliğini de yürütmektedir. Ankara Üniversitesi, Hacettepe Üniversitesi, Esenyurt Üniversitesi ve Nuh Naci Yazgan Üniversitesi gibi kurumlarda dersler vererek bilgi ve deneyimini farklı kuşaklara aktarmaya devam etmektedir.

Prof. Dr. Ceylan Daş’ın çalışmaları, sadece bilimsel birikimle değil, insanın iç dünyasına duyduğu derin saygı ve anlayışla da şekillenmiştir. Kendisini tanımak, içsel bütünlüğe ulaşmak ve yaşamında anlamlı bir dönüşüm gerçekleştirmek isteyen herkes için onun bilgi ve rehberliği değerli bir kaynaktır.

Yazarlar sizi okumaya davet ediyor.

Sevgiyle okuyunuz…