Tarihçinin Kayıtları’na (Shi Ji) göre Hunlar, Pulat Otkan

“Gök’ün (Han Hükümdarı) fermanında dedi ki: Hsiung_lular Göksel ilkelere karşı gelip, insani değerleri alt üst ettiler, büyüklere zalim yaşlılara kötü davrandılar, kendilerini yağma ve soygunlara verdiler çevrelerindeki tüm barbarları peşlerinden sürükleyip entrika çevirerek asker topladılar. Defalarca sınırlarımızı ihlal ettiler. Bu nedenle biz de ordularımızı çıkarıp işledikleri suçtan dolayı onları cezalandırdık.”

— Pulat Otkan

Merhaba

Atatürk’ün direktifi ile 1934’te Sinoloji kürsüsünün kurulmasının ardından Türkiye’de başta Prof. Dr. Muhaddere Nabi Özerdim olmak üzere Sinoloji alanında önemli bilimsel çalışmalar ortaya konmuştur. Prof. Dr. Pulat Otkan da Türkiye’nin yetiştirdiği en önemli Sinologlardan biridir. Akademik kariyeri boyunca Orta Asya tarihiyle ilgili önemli çalışmalar yapmış ve birçok öğrenci yetiştirirmiş olan Otkan’ın bu kitabı, kariyeri boyunca yapmış olduğu çalışmaların en önemlilerinden biridir.

Si Maqian’in başyapıtı olan ve Çin historiyografyasının abide eseri kabul edilen Tarihçinin Kayıtları (Shi Ji) adlı-eseri sadece Çin tarihi açısından değil, Çin ile ilişkilere sahip olan bütün bölge ve dünya tarihi açısından da büyük öneme sahiptir. Özellikle yazılı kaynakların son derece kısıtlı olduğu Hunların tarihi Ve Türk tarihi açısından, söz konusu eser elimizde bulunan en önemli kaynak durumundadır. Tarihçinin Kayıtları, kendisinden sonra yazılan Çin’in resmi hanedan kayıtları için bir örnek teşkil etmiş, Çin tarihyazımı bu büyük eseri bir model olarak kabul etmiş ve sonraki yüzyıllar boyunca da bütün resmi hanedan kayıtları bu model üzerine inşa edilmiştir. Türk tarihi söz konusu olduğunda ise elimizdeki en eski yazılı kaynak yine Tarihçinin Kayıtları‘dır.

Pulat Otkan, ShiJi içerisinde Hunlar ile ilgili en önemli monografileri Türkçeye çevirmiş ve notlandırmıştır. Kitabın giriş kısmında Hunlar’la ilgili bölümler, devamında ise Tarihçinin Kayıtları İçerisinde yer alan Hunlar’la ilgili bölümlerin çevirileri bulunmaktadır. Metinde Çincenin iki yaygın transkripsiyon sistemi olan Wade-Giles ve Pinyin birlikte kullanılmıştır; bu nedenle okuyucunun aynı sözcüğün farklı yazımlarıyla karşılaşması mümkündür. Kitabın sonundaki ekler bölümünde bu iki sistemi ve karşılıkları içeren bir tablo okuyucunun dikkatine sunulmuştur.

Pulat Otkan’ın uzun yıllar boyunca üzerinde çalıştığı bu eser ne yazık ki vefatıyla birlikte tam olarak bitirilememiştir. Bu durum mevcut eserin kıymetini eksiltmemekte ancak eğer tamamlayabilmiş olsaydı Otkan’ın yapacağı ilaveler, kendi düzeltmeleri ve notlarından bizi mahrum bırakmaktadır.

Tarihçinin Kayıtları, okumayanlara tavsiye, okuyanlara bilgiyi hatırlatma amaçlı. Tarihçinin Kayıtları” (Çince: Shi Ji), Çin’in ünlü tarihçisi Sima Qian tarafından yazılan bir eserdir. Bu eser, Çin’in ilk kapsamlı tarihsel kaydını oluşturan ve milattan önce 2. yüzyılda kaleme alınan bir başyapıttır. Ancak, sizin bahsettiğiniz Hunlar ve Pulat Otkan ile ilgili bir kaynak, doğrudan “Tarihçinin Kayıtları”na değil, farklı bir esere veya kaynağa dayanıyor olabilir.

Pulat Otkan ise Hunlar ile ilgili daha çok Orta Asya tarihine ve Hun İmparatorluğu’na dair çalışmalar yapan, bir Hun lideri veya tarihsel bir figür olabilir. Bu ismin “Tarihçinin Kayıtları”nda geçtiğine dair doğrudan bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak, Hunlar ve onların tarihi hakkında çeşitli Çinli kaynaklarda yer alan kayıtlara ve anlatılara baktığımızda, Hunların önemli bir yer tuttuğu ve bu halkla ilgili Çin tarihçilerinin birçok farklı detay verdiği söylenebilir.

Hunlar (veya Xiongnu), MÖ 3. yüzyıldan itibaren Çin’in kuzey sınırlarıyla etkileşimde olan, Orta Asya’nın en güçlü ve en geniş topraklara sahip göçebe kavimlerinden biridir. Sima Qian, Hunların Çin’e karşı tehdit oluşturduğu dönemi anlatan bölümlerde, Hunların lideri Modu (MÖ 209-174), Hun İmparatorluğu’nun ilk büyük hükümdarı olarak önemli bir figürdür. Bu dönemde, Çin’in batı sınırlarında ve Orta Asya’da etkili bir güç haline gelmişlerdir.

Pulat Otkan, pek çok eski Orta Asya kaynağında Hunlar ile ilişkilendirilen bir isim olabilir. Türk tarihçiliği ve Orta Asya kültürüne dair araştırmalar yapan bazı akademisyenler ve tarihçiler, bu ismin Türk kökenli bir lider ya da bir kahraman olarak kayıtlara geçmiş olduğunu belirtebilir. Eğer bu isim belirli bir dönemdeki bir Hun hükümdarını veya önderini ifade ediyorsa, o döneme ait savaşlar, ittifaklar ya da Çin ile olan ilişkiler hakkında bilgiler veren yazılar bulunabilir. Ancak, bu figürün “Tarihçinin Kayıtları” adlı eserde doğrudan geçtiğine dair belirgin bir kayda rastlamak zordur.

Sima Qian’in Shi Ji eseri daha çok, Çin’in en eski hanedanlıklarının tarihini ve onların çevresindeki uygarlıklarla olan ilişkilerini anlatarak Çin tarihini derinlemesine işlemektedir. Hunlar’a dair bilgiler, esas olarak Xiongnu İmparatorluğu ve Çin’in kuzey sınırındaki tehditler üzerine yoğunlaşır.

Hunlar ve Pulat Otkan ile ilgili olarak, Çin’in tarihsel kaynakları ve özellikle Tarihçinin Kayıtlarında yer alan bilgiler, Hunların Orta Asya’daki etkisi ve Çin ile ilişkileri üzerine yoğunlaşmaktadır. Eğer Pulat Otkan bir lider veya figürse, bu figürün daha geniş bir Orta Asya tarihi perspektifinde ele alınması gerekebilir. Bu konuda daha fazla bilgiye sahip olmak için, daha fazla Orta Asya kaynağına veya Hunlar’ın tarihine dair ayrıntılı çalışmalara başvurulması faydalı olabilir.

Yazarlar sizi okumaya davet ediyor.

Sevgiyle okuyunuz…