Hint Mitolojisi, Purana Edebiyatı Yazıları

Merhaba

Hint Mitolojisinin önemli kaynakları arasında yer alan Puranalar hangi devirde meydana getirildikleri konusunda birtakım şüpheler bulunmaktadır. Ancak genel kanı onların, Epik dönem olarak adlandırılan ve Hint mitolojisinin en renkli döneminin ürünleri olduğudur. Mahâpurana olarak adlandırılan ve on sekiz kitaptan oluşan bu hacimli mitolojik kaynağın kökenini araştırmak elbette zordur. Ayrıca on sekiz Purâna’nın yanı sıra Upapurâna olarak adlandırılan ikinci bir seri daha vardır. Bu seride de on sekiz eser yer almaktadır, Mitolojik kaynak olan bu büyük eser grubunda yer alan her bir çalışma Epik dönem tanrılarından birine atfedilmiştir. Bu çalışmaların başlıklarında yer alan Purâna kelimesinin ilk görüldüğü yer ise Vedik dönem eserleridir. Bu eserlerde Purâna kelimesi İtihâsa kelimesiyle birlikte kullanılır. “Purâna” sözcüğü ile anlatılmak istenen gerçekte “Purânam âkhyânam” (eski hikâye)’dır. Eski edebiyat içinde, Brâhmanalar, Upanishadlar ve Buddhist metinlerde sözcüğü genellikle İtihâsa ile birlikte görürüz. Ancak “İtihâsalar ve Purâqalar” veya İtihâsapurâna eskiden beri böyle adlandırılsalar dahi az çok bize kadar ulaşan destanlar ve Puranalar kadar gerçek kitaplar oldukları anlamına gelmezler. Bu çalışmaların incelenmenin tanrıları memnun ettiği kabul edilir, aslında İtihasapurana beşinci Veda olarak da adlandırılır. Genellikle yakın akraba olduğu söylenen Atharvaveda’dan hemen sonra gelir.

Kadim zamana ait hikaye kolleksiyonu olan Puranalar, geleneğe uygun olarak ortaya çıkış dönemlerinde sözlü olarak yayılmışlardır. Puranalar’ı sözlü olarak aktaran Sutalar’dır. Vedik dönem sonrasında sutalar hem savaş arabacısı hem de ozandılar.

Hindu mitolojisi: tanrılar, ifritler, yarı tanrılar, insanlar ve hayvanlar gibi sosyal hayata dair tüm unsurları metaforik olarak içerisinde barındıran muazzam bir birikimin mistik ve olağanüstü bir üslubunu içerisinde barındırmaktadır. Bilindiği üzere Hint’e ait ilk mitolojik kaynaklar, Hint-Avrupa’nın en eski yazılı metinleri yani Vedalar aracılığıyla günümüze değin ulaşmıştır. Tarihsel süreçte Ârilerin Hint alt kıtasına gelişi ile ilişkilendirilerek MÖ 1700-1500’lü yıllara dayandırılan Vedik kültür kendini, Hint bilimi literatüründe “Vedik Mitoloji” olarak tanımlamıştır. Zamanla Hint düşünce ve edebî dünyasındaki gelişim ve değişim sürecinin bir sonucu olarak Epik dönem yani “Epik Mitoloji” kavramı da ortaya çıkmıştır.

Purânalar adlı koleksiyon ise Epik Mitolojik devrin bir uzantısı olarak kabul edilmekte olup bazen Epik-Puranik dönem olarak da nitelendirilmektedir. Puranalar; Hindu yaşam tarzına ait dinî ve ahlaki öğreti, gelenek-görenek, ibadet şekilleri, mitolojik kültür ve tanrı anlayışını aktarması sebebiyle, ilgili kültürel mirasın paha biçilmez bir değerini oluşturmaktadır.

Mitoloji, efsane, tanrılar, tanrıçalar, Hindu öğretiler, toplum düzeni, kast ve hatta yoga ile ilgilenen herkesin beğenisini kazanabilecek bu eser, okumayanlara tavsiye, okuyanlara bilgiyi hatırlatma amaçlı.

Hint Mitolojisi, Purana Edebiyatı Yazıları (genellikle Purana Literature ya da Puranas olarak bilinir), Hinduizm’in mitolojik ve tarihi anlatılarını içeren, çok sayıda eski yazılı kaynağın genel adıdır. Purana’lar, Hinduizm’in eski kutsal metinlerinden biridir ve özellikle tanrılar, kahramanlar, krallar, evrenin yaratılışı, yaşam döngüsü ve ahlaki dersler gibi geniş bir yelpazede konuları işler.

Purana’lar, Hindu mitolojisinin çok önemli bir parçasıdır ve Hindu kültüründe dini ve felsefi anlayışları geniş bir halk kitlesine aktararak önemli bir işlev görmüştür. Toplamda 18 ana Purana vardır, ancak sayılarının daha fazla olduğu da söylenebilir çünkü zaman içinde bazı yerel metinler de Purana geleneğine dahil edilmiştir.

Purana’ların Temel Özellikleri

1. Yapısı: Purana’lar genellikle beş ana bölümden oluşur:
   • Sarga: Evrenin yaratılışı, kozmogoni (dünya ve evrenin kökeni).
   • Pratisarga: Evrenin yeniden yaratılışı, yeniden doğuşu ve yıkılışı.
   • Vamśa: Tanrıların soyları, kralların soyları ve mitolojik kahramanların kökenleri.
   • Manvantara: Zamanın döngüleri, her bir Manvantara’nın farklı tanrıların egemenliğinde geçmesi.
   • Vamsānucarita: Kahramanlık ve önemli kişilerin yaşam öyküleri, büyük savaşlar ve zaferler.
2. Konular: Purana’lar tarihsel, dini, mitolojik, kozmolojik, etik ve sosyal konularda geniş bir perspektife sahiptir. En çok işlenen konular şunlardır:
   • Tanrıların ve tanrıçaların yaratılışı ve öyküleri (örneğin, Shiva, Vishnu, Brahma ve diğer önemli figürler).
   • Evrenin ve dünya tarihinin yaratılışı, yıkılışı ve yeniden doğuşu.
   • Büyük efsaneler ve kahramanların yaşamları (Ramayana ve Mahabharata gibi destanlarla ilişkili figürler).
   • Toplumsal ve ahlaki öğretiler, insanlık durumuyla ilgili dersler.
3. Tanrıların ve Tanrıçaların Hikayeleri: Hindu panteonundaki birçok tanrının, tanrıçanın ve diğer mitolojik figürün yaşamlarına dair hikayeler anlatılır. Örneğin, Vishnu’nun Avatara’ları (Rama, Krishna), Shiva’nın dansı, Parvati ve Durga’nın kahramanlıkları gibi öyküler bu metinlerde yer alır.
4. Zaman Döngüleri: Purana’lar, zamanın döngüsel doğasını vurgular. Evrenin çeşitli kalıplarda yaratılışı, korunması ve yok oluşu, sürekli bir döngü içinde meydana gelir. Bu döngüler “Yuga” adı verilen dört büyük dönemden oluşur: Satya Yuga (altın çağ), Treta Yuga, Dvapara Yuga ve Kali Yuga (bugünkü çağ).
5. Toplumsal ve Etik Yönergeler: Purana’lar, insanlar için etik ve moral değerler sunar. Dini ve ahlaki yönergeler, bireylerin doğru yaşaması için rehberlik eder. Bu metinler ayrıca çeşitli ritüellerin ve ibadet biçimlerinin nasıl uygulanması gerektiğine dair bilgiler de içerir.

Önemli Purana’lar

1. Vishnu Purana: Vishnu’nun yaratılışını, tarihini ve evrendeki rolünü anlatan bir Purana’dır. Vishnu’nun Avatara’ları (Rama ve Krishna) bu metinlerde önemli bir yer tutar.
2. Shiva Purana: Shiva’nın tanımlandığı, onun güçlerini ve öykülerini anlatan bir Purana’dır. Shiva’nın farklı biçimleri ve mitolojik figürlerle ilişkisi burada yer alır.
3. Bhagavata Purana: Özellikle Krishna’nın yaşamını anlatan metinlerden biridir ve Hindular için büyük öneme sahiptir. Krishna’nın doğumu, yaşamı ve mucizeleri burada detaylıca ele alınır.
4. Markandeya Purana: Tanrıçaların öykülerini ve özellikle Durga’nın efsanesini içerir. Aynı zamanda evrenin kozmolojik yapısına dair bilgiler de içerir.
5. Garuda Purana: Ölüler hakkında, yaşam ve ölüm sonrası olaylar hakkında bilgi verir. Ayrıca reenkarnasyon, cehennemler ve ruhsal yolculuk gibi konular da ele alınır.

Purana’ların Önemi

• Dini ve Felsefi Rehberlik: Hinduizm’in birçok temel inanç ve pratiği, Purana’lar aracılığıyla halk arasında yayılmıştır. Bu metinler, dini dogmaların ve ritüellerin anlaşılmasını sağlar.
• Edebiyat ve Kültür: Purana’lar, Hint edebiyatının en eski ve en zengin örneklerinden biridir. Ayrıca bu metinler, Hint kültürünün, mitolojisinin ve halk hikâyelerinin gelişiminde önemli bir rol oynamıştır.
• Toplumsal Yapı: Hindu toplumunun farklı sınıfları, yaşam döngüleri ve ahlaki değerleri hakkında bilgiler sunar.

Purana’lar, Hindu kültürünün temel taşlarından biri olarak hem dini birer metin hem de halk edebiyatı olarak kabul edilir. Hem tarihi hem de kültürel anlamda büyük bir öneme sahiptir ve Hinduizm’in karmaşık mitolojik yapısını anlamak için vazgeçilmez kaynaklardır.

Yazarlar sizi okumaya davet ediyor.

Sevgiyle okuyunuz…